Lựa chọn nghề nghiệp là bước ngoặt quan trọng, định hướng tương lai và ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của bạn. Bài viết này sẽ giúp bạn khám phá cách lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, từ việc hiểu rõ chính mình đến việc nắm bắt cơ hội và xu hướng trong thị trường lao động.
1. Lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai là gì
Dựa trên lý thuyết phát triển nghề nghiệp của Donald Super, một nhà tâm lý học và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tư vấn và phát triển nghề nghiệp, quá trình lựa chọn nghề nghiệp tương lai được xem như một hành trình khám phá và hiện thực hóa “khái niệm bản thân”. “Khái niệm bản thân” này bao gồm sự tự nhận thức về năng lực, tính cách, giá trị và vai trò của mỗi cá nhân trong xã hội.
Lý thuyết của Super nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thấu hiểu bản thân và tìm kiếm sự hòa hợp giữa bản thân và nghề nghiệp. Điều này có nghĩa là, để lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai, bạn cần hiểu rõ những điểm mạnh, điểm yếu, sở thích và giá trị của bản thân, đồng thời tìm hiểu kỹ lưỡng về các ngành nghề khác nhau để tìm ra sự kết nối phù hợp nhất.
2. Các yếu tố cần cân nhắc khi lựa chọn nghề
Đối với nhiều người trong chúng ta, phần lớn thời gian trong ngày được dành cho công việc; thực tế, trung bình mỗi người sẽ dành 90.000 giờ trong suốt cuộc đời cho công việc. Và công việc thực sự ảnh hưởng lớn đến hạnh phúc chung của chúng ta. Vì vậy, việc lựa chọn nghề nghiệp là một quyết định lớn cần được cân nhắc kỹ lưỡng 3 yếu tố cần cân nhắc:
-
Đam mê và sở thích:
Hãy bắt đầu bằng cách khám phá những gì bạn yêu thích và mang lại niềm vui cho bạn bằng cách đặt câu hỏi xung quanh bản thân
-
-
-
- Bạn thường quan tâm đến chủ đề hay hoạt động nào?
-
-
-
-
-
- Trải nghiệm nào mang lại cho bạn sự hài lòng nhất?
-
-
-
-
-
- Bạn thích học hỏi về điều gì?
-
-
-
-
-
- Bạn thích làm việc với nhóm hay làm việc một mình?
-
-
Ví dụ, nếu bạn đam mê nghệ thuật, thiết kế đồ họa hoặc nhiếp ảnh có thể là một lựa chọn nghề nghiệp lý tưởng để bạn theo đuổi.
-
Kỹ năng và sở trường cá nhân
Xác định những công việc và hoạt động nào bạn thực hiện một cách dễ dàng và có thể đạt được kết quả tốt nhất. Để hiểu rõ hơn về những điểm mạnh của mình, bạn có thể tham khảo những câu hỏi sau:
-
-
-
- Bạn có kiến thức đặc biệt về lĩnh vực nào?
-
-
-
-
-
- Bạn tự hào nhất về kĩ năng nào?
-
-
-
-
-
- Trong những tình huống nào, bạn đã nhận được phản hồi tích cực từ người khác?
-
-
Ví dụ, nếu bạn có kỹ năng phân tích tốt và khả năng làm việc với số liệu, các ngành như khoa học dữ liệu, phân tích tài chính có thể phát huy tối đa thế mạnh của bạn.
Nghiên cứu thị trường việc làm và xu hướng nghề nghiệp tương lai
Việc nghiên cứu thị trường và các xu hướng nghề nghiệp giúp bạn chủ động nắm bắt thông tin về nhu cầu tuyển dụng để linh động đáp ứng yêu cầu thị trường . Bạn cần cân nhắc những yếu tố sau:
-
-
-
- Ngành nào đang phát triển? Ngành nào đang suy giảm?
-
-
-
-
-
- Triển vọng tăng trưởng việc làm trong tương lai của các nghề nghiệp bạn đang xem xét là gì?
-
-
-
-
-
- Những kỹ năng và chứng chỉ nào hiện đang có nhu cầu cao và các xu hướng sắp tới là gì
-
-
Ví dụ, ngành công nghệ thông tin đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực khoa học dữ liệu. Nếu bạn chọn ngành này, việc học các kỹ năng như lập trình, phân tích dữ liệu và sử dụng công cụ phân tích dữ liệu sẽ giúp bạn có lợi thế trên thị trường việc làm.
3. 4 bước cần làm giúp bạn xác định nghề nghiệp phù hợp dễ dàng hơn
-
Hiểu rõ bản thân
Với vô vàn lựa chọn hiện có, việc tìm ra con đường nghề nghiệp phù hợp có thể là một thử thách lớn. Chìa khóa để đưa ra quyết định nghề nghiệp thành công là hiểu rõ điểm mạnh của bản thân và kết nối chúng với những khát vọng cá nhân. Bạn có thể xem xét các yếu tố sau:
-
-
-
-
- Kỹ năng và năng khiếu: Bạn có giỏi giải quyết vấn đề, giao tiếp, sáng tạo hay tư duy phân tích không?
-
-
-
-
-
-
-
- Môn học yêu thích: Những môn học nào khiến bạn cảm thấy hứng thú nhất?
-
-
-
-
-
-
-
- Giá trị cá nhân: Bạn có khả năng lãnh đạo, làm việc nhóm, sáng tạo hay tạo ra ảnh hưởng xã hội?
-
-
-
-
-
-
-
- Tính cách: Bạn là người hướng nội hay hướng ngoại? Bạn thích công việc cố định hay công việc linh hoạt?
-
-
-
Ngoài ra, bạn có thể tham khảo một số bài kiểm tra tính cách được thiết kế để giúp bạn hiểu rõ hơn về bản thân, cung cấp thông tin chi tiết về sở thích, điểm mạnh, sở thích, phong cách giao tiếp và động lực giữa các cá nhân của bạn. Từ đây, bạn có thể tìm thấy một nghề nghiệp phù hợp với tính cách của mình. Các bài kiểm tra tính cách phổ biến bao gồm Strong Interest Inventory (SII), Myers-Briggs Type Indicator (MBTI) và DISC Assessment.
-
Khám phá các lựa chọn nghề nghiệp tiềm năng
Tạo danh sách tất cả các ngành nghề và vị trí công việc mà bạn quan tâm và thu hẹp phạm vi lựa chọn phù hợp với sở thích, tính cách và thế mạnh của bạn. Dưới đây là một số ví dụ:
-
- Nếu bạn giỏi phân tích và giải quyết vấn đề, hãy cân nhắc các nghề như kỹ sư, khoa học dữ liệu hoặc tài chính.
- Nếu bạn sáng tạo và thích thể hiện ý tưởng, ngành thiết kế, truyền thông hoặc sáng tạo nội dung có thể là lựa chọn phù hợp.
- Nếu bạn đam mê giúp đỡ người khác, các nghề như y tế, tâm lý học hoặc công tác xã hội có thể rất lý tưởng.
- Nếu bạn có tư duy kinh doanh, các lĩnh vực như khởi nghiệp, quản lý hoặc marketing có thể là sự lựa chọn tuyệt vời.
-
-
Nghiên cứu ngành học và kỹ năng cần thiết liên quan
-
Khi bạn đã có sự rõ ràng về sự lựa chọn nghề nghiệp của mình, hãy tập trung vào việc học tập và phát triển các kỹ năng cần thiết: Hãy tìm hiểu chuyên ngành, chương trình đào tạo và trường đại học phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp của bạn cũng như những kỹ năng cần thiết để có thể đáp ứng công việc đó
-
Tìm kiếm tư vấn từ những người đi trước
Hãy chủ động tìm kiếm sự tư vấn của những người đi trước, đó có thể là người thân, bố mẹ, người hướng dẫn hoặc tư vấn viên nghề nghiệp. Ngoài ra, có thể tham gia các buổi định hướng nghề nghiệp, tận dụng mạng xã hội, các trang tuyển dụng việc làm uy tín như Linkedin, Vietnamworks, vvv để cập nhật những xu hướng, thông tin về lĩnh vực mà bạn quan tâm
Với Linkedin cung cấp khả năng tiếp cận mọi người ở mọi cấp độ của một tổ chức, bạn có thể dễ dàng tìm thấy một người đang làm công việc mà một ngày nào đó bạn hy vọng sẽ thành thạo. Tiếp cận họ bằng một thông điệp thân thiện nhưng trực tiếp: ‘Tôi rất muốn hỏi bạn năm câu hỏi về vị trí hiện tại của bạn vì tôi đang nghiên cứu để xác định nghề nghiệp tương lai của mình!’ Hỏi họ về ngành, nhiệm vụ hàng ngày của họ và tần suất họ yêu hay ‘ghét’ công việc của mình. Thông tin chi tiết này sẽ giúp bạn tiến xa hơn là tìm kiếm trên Google về những nghề nghiệp hàng đầu.”
4. Sai lầm phổ biến cần tránh khi lựa chọn nghề nghiệp
- Chỉ dựa vào đam mê
Đam mê có thể thúc đẩy bạn, nhưng không đảm bảo một công việc ổn định và phù hợp lâu dài. Nếu nghề bạn yêu thích không có nhu cầu cao, bạn có thể gặp khó khăn về cơ hội việc làm. Hãy kết hợp đam mê với khả năng và triển vọng nghề nghiệp để đưa ra lựa chọn đúng đắn.
- Chọn nghề theo số đông
Nhiều người chọn nghề chỉ vì nó phổ biến hoặc theo xu hướng mà không thực sự phù hợp với bản thân. Một quyết định theo đám đông có thể khiến bạn nhanh chóng mất động lực khi làm việc. Hãy cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên sở thích, năng lực và mục tiêu cá nhân.
- Không tìm hiểu kỹ về nghề
Hình ảnh về một công việc đôi khi bị lý tưởng hóa qua phim ảnh hoặc truyền thông. Nếu không tìm hiểu thực tế, bạn có thể vỡ mộng khi bước vào môi trường làm việc. Hãy tiếp cận những người trong ngành và tìm hiểu công việc hàng ngày để có góc nhìn thực tế hơn.
- Phớt lờ xu hướng thị trường
Nhu cầu lao động thay đổi nhanh chóng, một số nghề dần biến mất trong khi nhiều ngành mới xuất hiện. Nếu không theo dõi xu hướng, bạn có thể chọn một nghề thiếu triển vọng trong tương lai. Hãy nghiên cứu thị trường để đảm bảo nghề bạn chọn có cơ hội phát triển bền vững.
- Tham khảo:
https://www.iu.org/blog/career-guides/how-to-choose-a-career/
https://www.seek.com.au/career-advice/article/how-to-choose-a-career
https://www.theforage.com/blog/basics/how-to-choose-career
https://money.usnews.com/careers/articles/how-to-choose-a-career
